Về cái chuyện, “Tứ linh” trong văn hóa dân gian Việt

Tôi thì khá tạp nham, cái gì cũng biết 1 tý thành ra nhiều lúc hơi bị quên. Sáng nay ngày chủ nhật, ngồi thẩn thơ lại nhớ ra vụ này. Nên đành ngồi viết để… đỡ quên.

Chuyện cũng hơi lâu lâu chút rồi, tối đó tôi có cùng một bạn đi bảo tàng. Khi tới đoạn “Tứ linh” thì tự nhiên tôi bị quên nên không có dám múa mồm quá nhiều. Nay ngồi viết lại để cho… nhớ.

Tứ Linh gồm 4 loài linh vật, 4 loài linh vật này có mặt trong văn hóa của rất nhiều nước Á Đông. Tứ Linh bao gồm: Long, Lân, Quy, Phụng.

Nguồn gốc của Tứ Linh

Tứ Linh bắt nguồn từ bốn linh thần đó là: Thanh Long, Bạch Hổ, Huyền Vũ và Chu Tước. Tứ Linh còn bắt nguồn từ bốn chòm sao cùng tên ở bốn phương trời khác nhau, Tứ Linh mang bên mình bốn nguyên tố tạo thành trời đất theo quan niệm của người xưa đó là: lửa, nước, đất và gió.

Có một bộ phim của Trung Quốc có tên là “Cẩm Y Vệ” có nhắc tới 04 cao thủ của Cẩm Y Vệ đều được lấy tước hiệu là: Thanh Long, Bạch Hổ, Huyền Vũ và Chu Tước. Trong 04 cao thủ này thì Thanh Long là người có tất cả mọi thứ hơn 03 cao thủ còn lại, các bạn có thể tìm xem. Rất là hay.

1. Đứng đầu trong Tứ linh đó là Long
Long (rồng) đứng đầu Tứ linh vì có sức mạnh, trí tuệ và quyền uy bậc nhất, đây là sinh vật tổng hợp sức mạnh của muôn loài khác nhau trong tự nhiên.

Trải qua rất nhiều đời thì các nhà văn, nhà thơ, họa sĩ của các nước Á Đông đã dần tạo hình cho con rồng trở thành một biểu tượng cao quý và có sức sống trường tồn với thời gian.

Trong văn hóa dân gian của Việt Nam thì con rồng là một hình tượng có vị trí đặc biệt trong văn hóa, tín ngưỡng. Rồng là biểu trưng cho quyền uy tuyệt đối của các đấng Thiên Tử (Vua). Dân tộc Việt Nam có truyền thuyết về Rồng từ rất sớm, Rồng gắn liền với mây, mưa, với việc trồng trọt, với sự tích “Con Rồng Cháu Tiên”. Hình ảnh con Rồng có thể nói đã đi sâu vào tiềm thức người Việt từ ngàn đời từ xưa cho tới nay.

2. Lân – linh vật nhân từ
Trong tạo hình linh vật (Lân) được mô tả có sừng của loài Nai, tai Chó, trán Lạc Đà, mắt Quỷ, mũi Sư Tử, miệng rất rộng, có thân Ngựa, chân Hươu, đuôi Bò… nhưng linh vật này lại rất hiền theo quan niệm truyền mồm của dân gian. Lân là linh vật báo hiệu điềm lành, là biểu tượng cho sự nguy nga tráng lệ, sự trường thọ và niềm hạnh phúc.

Trong văn hóa dân gian Việt Nam thì Lân tượng trưng cho sự thái bình, yên ổn. Lân cũng là biểu tượng cho lộc phúc, thịnh vượng và may mắn. Lân có hình tượng rất kỳ dị, là hình tượng nghệ thuật được thêu dệt từ trí tưởng tượng của người xưa nhưng đồng thời ẩn chứa trong mình sức mạnh tâm linh rất to lớn.

Lân thường được đội tòa sen làm chỗ dựa cho Văn Thù bồ tát hay cấc Hộ Pháp. Nhiều khi ngồi trên đầu cột cổng hay xuất hiện trên các mái nhà. Trong văn hóa tín ngưỡng dân gian thì Lân có một vị trí quan trọng.

3. Quy – linh vật trường tồn
Quy (rùa) là loài bò sát lưỡng cư có tuổi thọ cao và thân hình rất chắc chắn. Quy có thể nhịn ăn / uống trong một thời gian dài mà vẫn không bị chết. Rùa không ăn nhiều, nhịn ăn tốt nên được coi là một con vật thanh cao, thoát tục. Trong văn hóa tín ngưỡng dân gian thì Quy xuất hiện rất nhiều ở các đền, chùa, miếu,.. chúng ta thường thấy rùa đội hạc, rùa đi với hạc.

Quy đã xuất hiện trong các truyện cổ tích từ thời An Dương Vương. Trong tạo hình, người ta bắt đầu thấy Quy xuất hiện từ những năm 1126 trong tư cách đội bia ở chùa Linh Ứng – Thanh Hóa, từ đó hình ảnh rùa đội bia tồn tại rất thường xuyên cho tới thế kỷ 15 mới bắt đầu thấy rùa đội hạc.

Rùa là vật hợp cả âm lẫn dương vì bụng phặng tượng trưng cho đất (âm), mai khum tượng trưng cho trời (dương). Hình tượng rùa đội bia tượng trưng cho sự hạnh phúc, phát triển và sự chịu đựng.

Trong hình ảnh dân gian, rùa là loài cao quý, là một linh vật của đất Phật. Rùa còn mang hàm ý trường thọ, có khả năng chiêu tài hóa sát, trấn trạch, rất lợi về tài lộc, bền vững và thịnh vượng lâu dài.

4. Phụng – linh vật bất tử
Nếu như nhắc tới sự tái sinh và bất tử người ta không thể không nhắc tới một loài chim chỉ có trong truyền thuyết đó là: Phụng (Phượng Hoàng).

Phượng Hoàng là sự kết hợp các đặc điểm đẹp nhất của các loài giống chim như: đầu gà, cổ chim hạc, bộ đuôi thướt tha của loài công.

Phụng (Phượng) là tên của con trống, con mái gọi là Loan. Phụng có mỏ diều hâu dài, tóc trĩ, vẩy cá chép, móng chim ưng và đuôi công. Các bộ phận của Phụng đều có ý nghĩa là: Đầu đội công lý và đức hạnh, mắt tượng trưng cho mặt trời, mặt trăng, lưng cõng bầu trời, cánh là gió, đuôi là tinh tú.

Trong văn hóa dân gian Phụng là hình tượng của thánh nhân, của sự hạnh phúc. Nếu rồng mang yếu tố dương tượng trưng cho vua chúa thì phụng lại có yếu tố âm nên tượng trưng cho hoàng hậu.

Comment của bạn

  Subscribe  
Notify of